De Lichtenberg

Duurzaam en energieneutraal bouwen op De Lichtenberg

Uw droomwoning bouwen op De Lichtenberg; ongetwijfeld heeft u een prachtige woning in gedachten waar u comfortabel woont. Dat gaat hand in hand met een duurzame woning. Behaaglijk warm in de winter, prettig koel in de zomer en tegelijk met een lage energierekening. Dat vraagt om inspanningen vóór dat u gaat ontwerpen! En de investering die u nu doet, betaalt zich later terug. Wat is mogelijk op De Lichtenberg?

Ideaal moment

Er is geen idealer moment, dan het bouwen van een nieuw huis om deze duurzaam en energieneutraal te krijgen. Zelfs nul-op-de-meter (NOM) is dan mogelijk. Maak daarvoor wel vóor het ontwerpproces al keuzes.

Achteraf zaken inbouwen is veel duurder en soms simpelweg niet meer mogelijk. En hoewel we nog niet precies weten welke kant het precies op gaat met de energietransitie, leiden er meer uitstekende wegen naar Rome.

Met andere woorden, er is niet 1 juiste keuze want er zijn meerdere mogelijkheden. Dat is wellicht lastig, het geeft ook mogelijkheden.

Start al vroeg met duurzaamheid

Bij de allereerste besprekingen met uw architect is duurzaamheid een belangrijk gespreksonderwerp.

Formuleer van te voren dat u duurzaam wil bouwen, naast de andere wensen die u in uw ‘programma van eisen’ zet. Zoek dus ook een architect die advies kan geven over duurzaam bouwen. Wij hanteren daarbij drie aspecten:

  1. duurzaam gebruik van bouwmaterialen bij de bouw
  2. energiegebruik en -opwekking van de woning tijdens de levensduur
  3. levensloopbestendig bouwen, zodat uw woning flexibel is aan te passen aan uw gezinssamenstelling en eisen voor leeftijd.

Het is niet noodzakelijk exacte maatregelen te formuleren. Beschrijf wel wat u zich  wenst. Dus mogelijk wilt u in de toekomst een (stoel)lift, een grote kamer aanpassen naar twee kleinere kamers. Of u wilt graag uw elektrische auto kunnen laden met duurzame energie. De architect kan u adviseren wat er precies voor nodig is.

Op De Lichtenberg vraagt het tweede aspect speciale aandacht. 

Energieneutraal of Nul-op-de-meter?

Energieneutraal

Een energieneutrale woning wordt gerealiseerd wanneer al het gebouwgebonden energiegebruik op of in het gebouw wordt opgewekt, waardoor het energiegebruik op jaarbasis gelijk is aan 0. Gebouwgebonden energiegebruik is bijvoorbeeld verwarming van het gebouw, installaties (bijvoorbeeld voor warm water en ventilatie) en verlichting.

Nul-op-de-meter (NOM)

Een NOM-woning wordt gerealiseerd wanneer niet alleen het gebouwgebonden energiegebruik maar ook het gebruikersgebonden energiegebruik op jaarbasis gelijk is aan 0. Gebruikersgebonden energie is bijvoorbeeld het gebruik van huishoudelijke apparatuur (zoals printers, televisie, vaatwasser). Deze laatste optie past bij CO2 neutrale nieuwbouw.

 De Lichtenberg vraagt specifieke oplossingen 

De gemeente heeft een verkenning laten doen over aardgasvrij bouwen op deze locatie. Daarna is er extra onderzoek gedaan, wat nodig is om tot energieneutrale en NOM-woning te komen.

Sowieso heeft u een goed geïsoleerde woning nodig, zodat de energievraag van de woning zo beperkt mogelijk is. Om te voorzien in de warmtevraag zijn er diverse mogelijkheden. In het onderzoek is eveneens gekeken naar individuele oplossingen en collectieve oplossingen.

Individuele oplossingen

Door het ontwerp van de woning te optimaliseren, kan de energiebehoefte van de woning zo laag blijven. Het reduceren van de energievraag van de woning is dan ook vaak een ontwerp opgave. Denk aan de oriëntatie ten opzichte van de zon en het toepassen van overstekken.

1.

Zonnepanelen

Sowieso gaat u zonnepanelen nodig hebben. Voor een energieneutrale woning zijn er ongeveer 15 tot 20 (gangbare) zonnepanelen nodig. Voor een NOM-woning moeten dat nog meer panelen zijn en is sterk afhankelijk van uw eigen gebruik en de energiebehoefte. Daarnaast hangt het aantal zonnepanelen vooral samen met de ‘piekbehoefte’. Denk daarbij aan de momenten dat het koud is en er ook veel mensen thuis zijn. Het toepassen van batterijen kan daar een oplossing voor bieden. 

Houdt ook de technische ontwikkelingen in de gaten, hierdoor kunnen er minder panelen nodig zijn. Voor al dit soort keuzes en de gevolgen daarvan is maatwerk nodig. Laat u zich daarover goed informeren door een (installatie)adviseur.

Denk ook aan de eisen van de welstand en beeldkwaliteit in het beschermd stadsgezicht. Hierna stippen we dat ook kort aan.

2.

Warmtepomp

Een luchtwarmtepomp scoort goed. Bij stijging van de gasprijs en dalen van de elektriciteitsprijs zal de total cost of ownership (TCO) met bodemwisselaar verder dalen. 

Vanwege het grondwaterbeschermingsgebied kunt u geen bodemwarmtepomp op De Lichtenberg toepassen. Het is een provinciale beperking, die betekent dat – direct of indirect – er geen warmte aan het grondwater mag worden onttrokken en/of worden toegevoegd. Bij een bodemwarmtepomp gebeurt dat wel. Het geldt dus ook voor een systeem van horizontale bodemlussen of korven.

Verder kunt u goed werken met infraroodverwarmingen. Voor warm water is uiteraard de elektrische boiler een alternatief.

Collectieve oplossingen

 

In het onderzoek is ook gekeken naar collectieve systemen, zoals een kleinschalig warmtenet of bronnet. Hieruit blijkt dat deze op De Lichtenberg geen soelaas bieden. Voor een dergelijk net is een WKO (Warmte-Koude-Opslag) nodig. Dat is een bron die op 50 tot 100 meter diepte zit. Ook hier geldt dat het niet mogelijk is, omdat het een  grondwaterbeschermingsgebied is. 

De optie van riothermie is ook onderzocht. Met riothermie wordt de energie uit afvalwater van het riool opnieuw gebruikt;  het warme water van de (af)wasmachine, spoelbak, bad en douche worden geloosd op het riool. Met een warmtewisselaar kan deze warmte worden teruggewonen. Deze optie is echter ook niet mogelijk omdat er ook bodemenergie nodig is.

Een andere optie is centrale hout gestookte ketels. Financieel en energetisch zijn deze echter niet interessant.

Bij appartementen is een collectieve luchtwarmtepomp overigens een goede optie, waarbij aandachtspunt is om deze in te passen in het gevelbeeld.

Beschermd stadsgezicht
& beeldkwaliteit

Gemeente Amersfoort wil in 2030 CO2 neutraal zijn. Door duurzaam te bouwen levert u daar ook een bijdrage aan. U gaat echter wel bouwen in een Beschermd stadsgezicht. De stadsbouwmeester Loes Oudenaarde heeft de eisen voor de welstand in combinatie moet de mogelijkheden voor duurzaam bouwen, verduidelijkt. Dit document en handig voor u zelf en de architect.

TOELICHTING BEELDKWALITEIT DE LICHTENBERG

Het is belangrijk dat de maatregelen die nodig zijn, passend geïntegreerd zijn in de architectuur.

Zelf aan de slag

Om u op weg te helpen met het maken van keuzes volgen hier enkele suggesties van zinvolle websites:

  1. https://duurzamehuizenroute.nl/ Ervaringen van andere bewoners via de duurzame huizenroute
  2. Stichting passiefbouwen: duurzame ontwerpers https://www.passiefbouwen.nl/architecten-en-ontwerpbureaus
  3. Overige info over duurzaam bouwen https://www.duurzaamgebouwd.nl/ 
  4. https://www.nmu.nl/ NMU kan excursies organiseren: Plushuis woningen of Ecowijk Mandora in Houten. NMU kan ook een collectief ondersteunen zoals: Inkoop warmtepompen / zonnepanelen / groene daken